فصلنامه تخصصی پژوهش های زبانی ـ ادبی قفقاز و کاسپین

فصلنامه تخصصی پژوهش های زبانی ـ ادبی قفقاز و کاسپین

دوبیتی‌های باباطاهر در عرفات العاشقین اوحدی بلیانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی
چکیده
عرفات‌العاشقین و عرصات العارفین (تألیف 1024 ق) اثر اوحدی بلیانی پس از جنگ موزۀ قونیّه (مورّخ 848 ق) و خلاصة الاشعار و زبدة الافکار (مورّخ حدود 1007 ق) تقی‌الدّین کاشانی سومین منبعی است که در آن 8 دوبیتی کهن و اصیل باباطاهر آمده است. نگارنده پس از بررسی این دوبیتی‌ها به خوانش و گزارش آنها پرداخته‌است. در این خوانش و گزارش نخست تصحیح علمی – انتقادی، آوانگاری و ترجمۀ فارسی هریک از دوبیتی‌ها انجام شده و سپس وزن هجایی و عروضی، قافیه و ردیف و شرح واژگان و اصطلاحات، آموزه‌های اساطیری، مباحث مربوط به فرهنگ مردم و نکته‌های تطبیقی و ... شاهدها و مثال‌های متنوعی از متون مختلف و گفتار مردم آمده‌است. پیرو بررسی‌های انجام‌شده در این مقاله نتایج زیر به دست آمده‌است: 1) زیرساخت زبانی دوبیتی‌های باباطاهر گورانی است که تحت تأثیر کردی، لکی، لری و فارسی قرار گرفته و در سایۀ اشراف بر زبان‌های ایران باختری ابـهامی در خوانش و فهم آنها باقی نمی‌ماند. 2) پیرو سنّت شعری گورانی وزن دوبیتی‌ها نیز هجایی است که در اثر دستکاری‌های کاتبان و راویان به وزن عروضی نزدیک شده‌است.
کلیدواژه‌ها